سحابی هلیکس از تلسکوپ VISTA

  11  بهمن  (31 Jan )

 

Credit: ESO/VISTA/J. Emerson; Acknowledgment: Cambridge Astronomical Survey Unit

آیا خورشید ما هم روزی اینچنین خواهد شد؟ سحابی هلیکس یکی از روشن ترین و نزدیک ترین نمونه ها از یک سحابی سیاره ای است. یک ابر گازی که در پایان زندگی یک ستاره همانند خورشید ایجاد می شود. گازهای خارجی ستاره که در فضا منتشر می شود از دید ما بگونه ای به نظر می رسد که انگار داریم به درون یک مارپیچ نگاه می کنیم.  هسته ستاره ای باقیمانده، که قرار است تبدیل به یک کوتوله سفید شود با نور  کاملا سفید می درخشد. سحابی هلیکس که به نام فنی NGC 7239 شناخته می شود در فاصله حدود 700 سال نوری در حوالی صورت فلکی دلو قرار دارد و حدود 2.5 سال نوری وسعت دارد. تصویر بالا با سه رنگ در نور مادون قرمز توسط تلسکوپ تحقیقاتی مادون قرمز و مرئی 4.1 متری ستاره شناسی (VISTA)  در رصدخانه پارانل در شیلی گرفته شد. تصویر کلوز آپ از لبه داخلی هلیکس گره های گازی پیچیده ای را از منشاء ناشناخته نشان می دهد. 

..........................................................................................................................

زمین آبی مرمرین از Soumi NNP

 10  بهمن  (30 Jan )

Image Credit: NASA/NOAA/GSFC/Suomi NPP/VIIRS/Norman Kuring

یکی دیگر از تصاویر دقیق ایجاد شده از زمین را ببینید. این مونتاژ آبی مرمرین که از تصاویر گرفته شده از تصویر ساز رادیویی مرئی و مادون قرمز (VIIRS) بر روی ماهواره جدید Soumi NPP بدست آمده جزئیات شگفت انگیز بسیاری را درباره سیاره ی خانه ی ما نشان می دهد. ماهواره Soumi NPP در اکتبر پرتاب شد و هفته پیش بنام ورنر سومی، که به عنوان پدر علوم ماهواره ای شناخته می شود نامگذاری گردید. این تصویر کامپوزیتی از داده های جمع آوری شده در طول 4 بار گردش ماهواره روباتیک به دور زمین در اوایل این ماه گرفته شد و سپس در سراسر جهان منتشر گردید. بسیاری از ویژگی های آمریکای شمالی و همچنین نیمه غربی در نسخه ی رزولوشن بالای این تصویر بخوبی نمایانند. پیش از این تصاویر آبی مرمرین دیگری نیز از زمین گرفته شده بود که برخی حتی از این هم با کیفیت تر بودند. 

...............................................................................................................................

ابر مولکولی برنارد 68

 9  بهمن  (29 Jan )

Image Credit: FORS Team, 8.2-meter VLT Antu, ESO

آن همه ستاره کجا رفتند؟ اکنون ستاره شناسان می دانند که آنچه که پیش از این حفره ای در آسمان شناخته می شد، در واقع یک ابر مولکولی تاریک است. در اینجا، غلظت زیاد غبار و گاز مولکولی عملاً تمام نور مرئی را که از ستاره های پشت سر ساطع می شود جذب می کند. این تاریکی وحشتناک باعث می شود محیط درون این ابرها تبدیل به یکی از سردترین و ناشناخته ترین مناطق در عالم هستی شود. این تصویر، تصویر یکی از برجسته ترین سحابی های جذبی تاریک، ابری در نزدیکی صورت فلکی مارگیر است که به نام برنارد 68 خوانده می شود. این مطلب که هیچ ستاره ای در مرکز نمایان نیست نشان می دهد که برنارد 68 یک ابر نسبتاً نزدیک است که در حدود 500 سال نوری دورتر از ما قرار دارد و نیم سال نوری وسعت دارد. اکنون کاملاً مشخص است که ابرهای مولکولی مثل برنارد 68 چگونه شکل می گیرند، اما میدانیم که این ابرها خود ممکن است محل پرورش ستاره های جدید باشند. در واقع، احتمال می رود که برنارد68 فرو بریزد و یک سیستم ستاره ای جدید را تشکیل دهد. می توان در نور مادون قرمز درون ابر را مشاهده کرد. 

.................................................................................................................................

شفق شمالی

  8  بهمن  (28 Jan )

Image Credit & Copyright: Göran Strand

این سیاره کوچک زیبا با نور سبزرنگ اسرارآمیز چراغانی شده، پوشیده از برف است و در حلقه ای از درختان کاج قرار گرفته است. بله، این سیاره کوچک زمین ماست؛ ستاره های اطراف در بالای افق در نزدیکی استرساند سوئد قرار دارند. روشنایی سبزکمرنگ ناشی از پرده ای از شفق قطبی شمالی است که به نام نورهای شمالی هم شناخته می شود. این نمایش وقتی آغاز شد که یک جهش توده ای بزرگ خورشیدی (CME) در 24 ژانویه با مگنتوسفر زمین برخورد کرد و یک طوفان ژئومتریک قوی ایجاد نمود. چیدمان ستارگان در سمت چپ تصویر برای آسمان دوستانِ نیمه شمالی آشناست، که شامل ستارگان خوشه پروین و دبران و ستاره های جبار است. افزایش فعالیت های خورشیدی باعث شده منظره شفق های قطبی گسترش پیدا کند و شفق های در عرض های جغرافیایی بالای جنوب را هم در بر گیرد. 

..................................................................................................................................

NGC 3239 و SN2012A

 7  بهمن  (27 Jan )

Image Credit & Copyright: Adam Block, Mt. Lemmon SkyCenter, University of

کهکشان زیبا و نامنظم NGC 3239 با وسعت 40000 سال نوری در نزدیکی مرکز این سرزمین زیبای کهکشانی در صورت فلکی پر کهکشان اسد قرار دارد. این کهکشان با فاصله تنها 25 میلیون سال نوری تصویر را احاطه کرده است. آرایش و ساختار عجیب و غریب، خوشه های جوان ستاره ای و منطق تشکیل ستاره ای نشان می دهد که NGC 3239 (معروف به آرپ 263( حاصل ادغام کهکشان هاست. در بالای کهکشان زیبا یک ستاره درخشان دیده می شود که عضوی از کهکشان راه شیری است و در مسیر دید ما نسبت به کهکشان NGC 3239 قرار دارد. این کهکشان همچنین میزبان اولین ابرنواختر تایید شده امسال SN 2012A است که در اوایل این ماه توسط شکارچیان ابرنواختر، جک نیوتن و تیم پوکت کشف شد. SN2012A که در نسخه نزدیک تر این تصویر نشان داده شده است در قسمت پایین و سمت راست ستاره پیش زمینه قرار دارد. البته بر اساس سرعت نور، این انفجار ابرنواختری 25 میلیون سال پیش در اثر فروپاشی هسته یک ستاره عظیم رخ داده است.  

................................................................................................................................

 

NGC4449: جریان ستاره ای برای یک کهکشان کوتوله

 6  بهمن  (26 Jan )

Image Credit & Copyright: R Jay Gabany (Blackbird Obs.), 
Insert: Subaru/Suprime-Cam (NAOJ), Collaboration: David Martinez-Delgado (MPIA, IAC), et al.

کهکشان کوتوله نامنظم NGC4449 با فاصله 12.5 میلیون سال نوری از زمین، در همسایگی Canes Venatici ، صورت فلکی سگ شکاری قرار دارد. ابر ماژلانی بزرگ NGC4449 با اندازه ای در حدود کهکشان ماهواره ای راه شیری، تحت دوره ی پر تنشی از تولد ستاره ها قرار دارد که تعدد خوشه های جوان آبی رنگ، مناطق صورتی رنگ تشکیل ستاره ای و ابرهای تیره گرد و غبار در این تصویر شاهدی بر همین مطلب است. این کهکشان همچنین از این لحاظ متمایز است که می توان آن را اولین کهکشانی نامید که دارای جریان کاملامشخصی از جزر و مدهای ستاره ای است که در سمت راست پایین به شکل کم رنگ دیده می شود. اگر نشانگر خود را بر روی تصویر قرار دهید تصویر ضمیمه ای از این جریان را می بینید که در ستاره های عظیم قرمز رنگ حل شده است. جریان های ستاره ای، بقایای یک کهکشان ماهواره ای کوچکتر است که توسط نیروهای گرانشی فروریخته و با NGC4449 ادغام خواهد شد. به نظر می رسد کهکشان های کوچک، با تعداد نسبتا کمی ستاره دارای مقادیر عظیمی از هاله ماده تاریک باشند. اما از آنجا که ماده تاریک دارای تعاملات گرانشی است، اینگونه مشاهدات موقعیتی را برای بررسی نقش مهم ماده تاریک در رویدادهای مربوط به ادغام کهکشان ها فراهم می کند. این تعاملات احتمالا مسئول انفجار تشکیل ستاره ای NGC4449 است و اطلاعات وسوسه انگیزی درباره تشکیل کهکشان ها، حتی کهکشان های کوچک به ما می دهد. 

....................................................................................................................................

"فرصت" به پناهگاه گرینلی می رود

 5  بهمن  (25 Jan )

Image Credit: Mars Exploration Rover Mission, Cornell, JPL, NASA

زمستان را کجای مریخ بگذرانیم؟ این مشکلی بود که مریخ نورد "فرصت" با فرا رسیدن زمستان در نیمکره جنوبی مریخ با آن مواجه شده است؛ "فرصت" نیاز به جایی برای ماندن دارد. کم شدن تابش خورشید بر صفحات خورشیدی مریخ نورد تاثیر می گذارند و این در حالیست که برای گرم نگه داشتن تجهیزات انرژی بیشتری لازم است و این دو باتری های مریخ نورد را تخلیه می کنند. بنابراین "فرصت" به سمت پناهگاه گرینلی با شیب 15 درجه هدایت شد. این پناهگاه در تصویر به شکل یه صخره شیب دار نشان داده شده است. این شیب باعث می شود صفحات در معرض نور بیشری قرار داشته باشند در حالیکه منظره جذابی را نیز در برابر روبات قرار می دهد. در فاصله دور در پشت پناهگاه،  دهانه وسیع اندیور قرار دارد. بازمانده یک برخورد قدیمی که در چندماه آینده با تمام شدن زمستان مریخی "فرصت" به بررسی آن خواهد پرداخت؛ البته اگر جان سالم بدر ببرد. 

...................................................................................................................................

شفق قطبی ژانویه بر فراز نروژ

 4  بهمن  (24 Jan )

Image Credit & Copyright: Bjørn Jørgensen

این چیست در آسمان؟ یک شفق قطبی. یک  جهش توده ای تاجی بزرگ که پنج روز پیش در خورشید ما رخ داد باعث شد که ابری از الکترون هاٰ پروتون ها و یون های پرسرعت به سمت زمین سرازیر شود. اگرچه بیشتر این ابر از فراز زمین عبور کردٰ اما قسمتی آن با مگنتوسفر زمین برخورد کرد و باعث ایجاد شفق های قطبی فوق العاده ای شد که در عرض های بالای جغرافیایی قابل رویت بود. تصویر بالا یک تاج شفقی بسیار زیباست که شب گذشته در گروتفورد نروژ ثبت شد. برای برخیٰ این درخشش سبز رنگ سوسو زننده که از ترکیب مجدد اکسیژن اتمسفری ایجاد شده ممکن است همانند یک عقاب بزرگ به نظر برسدٰ اما شما می توانید نظر خود را درباره اینکه این شفق شبیه به چه چیزی به نظر می رسد با دیگران به اشتراک بگذارید. این دوره از فعالیت های خورشیدی هنوز تمام نشده و شعله های جدید و حتی قوی تر خورشیدی دیروز رخ داد که می تواند امشب شفق های قطبی زیبای دیگری ایجاد کند.  

...............................................................................................................................

جبار بر فراز جزایر قناری

3  بهمن  (23 Jan )

Image Credit & Copyright: Juan Carlos Casado (TWAN)

چه چیزی نگاه شما را بیشتر جذب می کند؟ آسمان یا زمین؟ بر روی زمین قله های سنگی پارک ملی تید در جزیره تنریف جزایر قناری در ساحل شمال غرب آفریقاست. این چشم انداز آتشفشانی که قله های این جزیره پیر را نشان می دهد گاهی بعنوان آزمایشگاهی برای آزمایش مریخ نوردهای آینده استفاده می شود. چراغ های یک هتل در سمت چپ می درخشند. ابرهای طوفانی در افق پیداست . نوار عمودی کهکشان راه شیری در میانه تصویر فوق، آسمان را به دو نیم کرده است. حلقه قرمز در سمت راست حلقه برنارد است، که در مرکز آن کمربند ستاره ای مشهور صورت فلکی جبار قرار دارد. بلافاصله پس از گرفتن این تصویر، در یک بعد از ظهر در اوایل امسال، ابرهای طوفان زا از آسمان کنار رفتند و چیزهای بیشتری برای تماشا نمایان شد.  

..............................................................................................................................

روزهای خورشید

1  بهمن (21 Jan )

Image Credit & Copyright: Regina Valkenborgh

از انقلاب تا انقلاب، این نوردهی 6 ماهه طولانی از 21 ژوئن تا 21 دسامبر 2011 را در یک نمای واحد در برمیگیرد. این تصویر غیر معمول توسط یک دوربین سوراخ دار که ازاتصال یک بطری آب به یک تکه کاغذ عکاسی درست شده بود. این دوربین ساده که در تمام طول نوردهی در یک نقطه ثابت شده بود، بطور پیوسته مسیر خورشید را در هر روز همچون ردپایی درخشان که بر کاغذ عکاسی به جا مانده است، دنبال می کرد. در این مورد، دوربین به نحوی ثابت شده بود که تا به سمت گنبد ها و تلسکوپ رادیویی رصدخانه دانشگاه هرتفوردشایر بیفوردباری قرار داشته باشد. خلاء های تیره در کمان های روزانه بدلیل وجود ابرها ایجاد شده اند در حالیکه نور پیوسته جادوی هوای آفتابی را ثبت می نمود. البته در ژوئن مسیر خورشید از نقطه ای بالاتر، در انقلاب تابستانی نیمکره شمالی شروع می شود. با فرا رسیدن انقلاب زمستان در دسامبر ردپای خورشید پایین تر می رود. پاییز سال پیش یکی از مطبوع ترین پاییز های ثبت شده در انگلستان بود، همانطور که بسیاری کمان های روشن در قسمت پایین این تصویر شهادت می دهند. 

....................................................................................................................................

ماه گرگ

30  دي  (20 Jan )

Image Credit & Copyright: Göran Strand

طلوع ماه کامل می تواند تصویر آسمانی دارماتیکی باشدٰ و ماه کامل می تواند نام های مختلفی داشته باشد.  این تصویر که در 8 ژانویه در Ostersund  سوئد گرفته شده ممکن است باعث شود شما بتوانید سرمای زمستان مناطق شمالی را حس کنید. اگر بتوانید زوزه گرگ ها را در دوردست تصور کنید احتمالا متوجه می شوید چرا بومیان آمریکا این را "ماه گرگ" می خوانده اند. این نامٰ نام سنتی آنها برای اولین ماه کامل ژانویه است. اگرچه عکاس گزارش کرده است که صدای هیچ گرگی در آن اطراف شنیده نشد. وی توانست تصویر این ماه را هنگامی که از افق شرقی طلوع می کرد در حالیکه نور زرد رنگ خورشید را هم منعکس می نمود ثبت کند. البتهٰ امسال ماه کامل بعدی در 7 فوریه خواهد بود که "ماه برف" نام دارد. 

.......................................................................................................................

ستاره هاي چكارچي

29  دي  (19 Jan )

Image Credit & Copyright: Brendan Alexander ,Donegal Skies

جبار يا شكارچي با بسياري از ستارگان درخشان يكي از قابل تشخيص ترين صورت هاي فلكي ست. در اين تصوير از آسمان شب در 15 ژانويه، ستاره هاي شكارچي كه در آسمان زمستان نيمكره شمالي طلوع مي كنند با درختان برهنه در اطراف، قاب گرفته شده اند و با نورهاي زميني در حوالي " درياچه ماهي" در اطراف ايرلند از پايين محصور شده اند. غول سرخ، ستاره آلفا جبار در نمايي زرد در كمربند جبار در بالا و سمت چپ به سمت مركز، در حال درخشيدن و خودنمايي است. در مقايسه با غول قرمز درخشان، ستاره بتاي جبار كه يك ابر غول آبي است در پاي جبار واقع شده است.  به طور حتم، شمشير جبار از سه ستاره كمربند كه در تصوير، نزديك مركزاند آويزان شده است، اما ستاره مياني در شمشير جبار هرگز يك ستاره نيست. درخشندگي صورتي رنگ كم سويي به حقيقت طبيعت خود اشاره دارد، يك پرورشگاه ستاره ايي نزديك كه با چشم غير مسلح  قابل مشاهده است و به نام سحابي جبار شناخته شده است.

.............................................................................................................................................

ماکیانX-: کارکرد درونی یک کارخانه ستاره سازی نزدیک

28  دي  (18 Jan )

Image Credit: NASA/JPL-Caltech/Harvard-Smithsonian CfA

ستارگان چطور شکل می گیرند؟ برای کمک به مطالعه این مسئله پیچیده، ستاره شناسان عکس ژرف فرو سرخی را از ماکیانX که در واقع بزرگ ترین منطقه شناخته شده شکل گیری ستارگان در تمام کهکشان راه شیری است، گرفته اند. عکس بالا که اخیرا منتشر شده است در سال 2009 و به وسیله تلسکوپ فضایی اسپیتزر گرفته شده و به صورت دیجیتالی به رنگ های قابل تشخیص توسط انسان ترجمه و تبدیل شده است، که در آن داغ ترین مناطق بیشتر به رنگ آبی دیده می شوند. حباب های گازی  بسیار بزرگ و داغ ویر نمایانند که توسط بادهای حاصل از تولد ستاره های عظیم پراکنده شده اند. مدل های جدید ثابت کرده اند که این حباب های در حال گسترش گاز را با خود به این سو و آن سو می برند و برخی اوقات با هم برخورد می کنند که اغلب باعث ایجاد مناطقی می شود که چگالی آنها به حدی است که در اثر جاذبه فروپاشیده شده و تبدیل به ستاره های متعدد دیگر می شوند. کارخانه ستاره سازی ماکیان X  600 سال نوری وسعت دارد، حاوی جرمی بیش از یک میلیون برابر توده خورشید ماست و درتصاویر پانورامای مادون قرمز زاویه باز از آسمان شب بطور چشمگیری می درخشد. ماکیان X در فاصله حدود 4500 سال نوری دورتر از ما در نزدیکی صورت فلکی قو ( دجاجه) قرار دارد. در چند میلیون سال آینده، به احتمال زیاد آرامش به منطقه باز خواهد گشت و یک خوشه باز بزرگ از ستاره ها باقی خواهد مانند که خود طی حدود 100 میلیون سال آینده از هم پاشیده خواهد شد. 

.........................................................................................................................................................

نور دایره البروجی و طلوع کاذب

       26  دي  (16 Jan )

ویدئوی زیبای امروز را در اینجا ببینید.